Surwiwal Arktyczny | Szkolenia Żeglarskie

Hipotermia - Zapobieganie i Leczenie

Temperatura ciała to życie - każdy stopień ma znaczenie

36-37°C

Temperatura normalna

Pełna sprawność fizyczna i umysłowa. Utrzymuj poprzez warstwowy system ubioru.

35-36°C

Hipotermia łagodna

Dreszcze, bladość skóry, trudności z precyzyjnymi ruchami. DZIAŁAJ NATYCHMIAST - schron, ciepłe napoje, dodatkowa warstwa.

32-35°C

Hipotermia umiarkowana

Silne dreszcze, dezorientacja, zaburzenia mowy, spowolnienie. Natychmiastowa izolacja od zimna, powolne ogrzewanie.

< 32°C

Hipotermia ciężka - ZAGROŻENIE ŻYCIA

Brak dreszczy, nieświadomość, słaby puls. NIE MASUJ, NIE ROZGRZEWAJ SZYBKO - ryzyko zatrzymania akcji serca. Ewakuacja medyczna!

System Warstwowy - Klucz do Przetrwania

4 warstwy chronią przed zimnem i wilgocią

WARSTWA BAZOWA
Odprowadza pot

Merino / Syntetyk

WARSTWA ŚRODKOWA
Izolacja termiczna

Polar / Puch

WARSTWA ZEWNĘTRZNA
Zatrzymuje ciepło

Softshell / Primaloft

WARSTWA OCHRONNA
Wiatr + woda

Gore-Tex / Hardshell

ZŁOTA ZASADA

Lepiej NIE SPOCIĆ SIĘ niż potem się rozgrzewać. Wilgotne ubranie traci 90% izolacji termicznej. Zdejmuj warstwy PRZED wysiłkiem, dodawaj ZARAZ PO.

NIEBEZPIECZEŃSTWO: Bawełna w Arktyce

NIGDY bawełny jako warstwy bazowej! Zatrzymuje wilgoć i zimno. "Cotton kills" - bawełna zabija. Tylko wełna merino lub syntetyki.

Budowa Schronienia

Pierwsza godzina decyduje - schroń cię ochroni

⛺

Igloo - Spiralna Konstrukcja

Wytnij bloki śniegu 60×40×20cm ze zbijanego śniegu

Ułóż pierwszy rząd po okręgu (średnica 2.5-3m)

Przycinaj bloki skośnie - spirala do góry

Nachyl bloki 15° do środka, buduj od dołu

Ostatni blok: klucz zamykający szczyt

Otwór wentylacyjny w szczycie (10cm)

CZAS: 2-3 godziny dla 2 osób

Igloo utrzymuje temperaturę +5°C do +15°C wewnątrz przy -40°C na zewnątrz! Wejście niżej niż platforma do spania (zimne powietrze spływa).

❄️

Jaskinia Śnieżna

BUDOWA: 1-2 godziny

Wykop w zaspie śnieżnej (min. 2m głębokości). Platforma do spania 30-40cm wyżej niż wejście. ZAWSZE rób otwór wentylacyjny - ryzyko uduszenia CO2!

ZAGROŻENIE: Brak wentylacji

Śnieg jest nieprzepuszczalny dla powietrza. Bez otworu wentylacyjnego grozi uduszenie. Sprawdzaj otwór co kilka godzin - może się zasypać.

⛵

Schronienie Awaryjne z Jachtu

⛵➜🏠

🔺

Żagiel jako dach
Rozepnij na kijkach / wiosłach, zakotwicz w śniegu

📦

Tratwa ratunkowa odwrócona
Przykotwicz, wysyp śniegiem dla izolacji

🛶

Kadłub podniosławiany
Postawiony pod kątem, zabezpieczony śniegiem

KOMBINUJ - używaj co masz

Liny, plandeki, buty pływające, maty izolacyjne. Każda warstwa izolacji liczy się. Priorytet: ochrona przed wiatrem i wilgocią.

IZOLACJA OD GRUNTU

NIGDY nie leż bezpośrednio na lodzie/śniegu. Użyj materacy, kamizelki, liny zwinięte, gałęzie. Grunt odbiera 5x więcej ciepła niż powietrze!

Zdobywanie Wody

Odwodnienie zabija szybciej niż głód

🧊

Topienie Lodu Morskiego

STARY LÓD (niebieski, zaokrąglony): Niska zawartość soli, bezpieczny do picia po stopieniu.

NOWY LÓD (biały, ostry): Słony! Nienadatny do picia. Test: liżnij - jeśli słony, odrzuć.

❄️

Topienie Śniegu

NIGDY nie jedz śniegu - odbiera ciepło ciała (300 kcal na litr!). Zawsze top w garnku.

TECHNIKA: Dodaj trochę wody na dno, potem śnieg. Mieszaj, inaczej przypali. Śnieg zmniejsza objętość 10x.

☀️

Solarna Destylacja

Czarny plastik/tkanina na śniegu, przezroczysta folia nad. Słońce topi śnieg, para kondensuje na folii, spływa do pojemnika.

Wydajność: 0.5-1L dziennie przy słonecznej pogodzie.

💧

Minimalne Zapotrzebowanie

3-4 litry/dzień przy niskim wysiłku w zimnie.
5-7 litrów/dzień przy pracy fizycznej.

Oznaki odwodnienia: ciemny mocz, ból głowy, zmęczenie, suchość w ustach.

NIEBEZPIECZEŃSTWO: Woda morska

NIGDY nie pij wody morskiej! Zawartość soli (35g/L) wymaga więcej wody do wydalenia niż przyjmujesz. Prowadzi do odwodnienia i śmierci.

Arktyczne Źródła Pożywienia

Człowiek wytrzyma 3 tygodnie bez jedzenia, ale kalorie = ciepło

🐟

Ryby przez Lód

Wywiercić otwór w lodzie (świdrem / siekierą). Przynęta: kawałki mięsa, błyszczące elementy.

Gatunki: Dorsz polarny, łosoś arktyczny, pstrąg. Wszystkie jadalne.

Technika: Więdka z żyłką, haczykiem i obciążeniem. Ryby trzymaj się blisko brzegu.

🦭

Foki i Ptaki

Foki: Mięso i tłuszcz - najwyższa wartość kaloryczna. Polowanie wymaga broni/harpuna.

Ptaki morskie: Jaja, młode ptaki. Gnieżdżą się na klifach (maj-sierpień).

🌿

Rośliny i Wodorosty

Jadalne:
• Wodorosty morskie (brunatne, czerwone)
• Szczaw polarny (witamina C)
• Żurawina polarna

Ogranicz wartość odżywcza, ale źródło witamin.

🚫

NIGDY NIE JEDZ!

WĄTROBA NIEDŹWIEDZIA POLARNEGO
Śmiertelne zatrucie witaminą A! Hiperwwitaminoza A - ból głowy, wymioty, uszkodzenie wątroby, śmierć.

Także: wątroba foki brodatej, morsa

KALORIE W ZIMNIE

Organizm potrzebuje 4000-6000 kcal/dzień w ekstremalnym zimnie. Tłuszcz = najlepsze źródło energii (9 kcal/g vs 4 kcal/g białko/węglowodany).

Techniki Połowu

Podstawowe metody zdobywania pożywienia

🎣

Wędkowanie Podlodowe

1. Wywiercić otwór 20-30cm średnicy

2. Usunąć rozdrobniony lód z otworu

3. Żyłka z haczykiem i obciążeniem do dna

4. Przynęta: kawałki mięsa, robaki (jeśli dostępne)

5. Lekkie szarpnięcia - wabienie ryby

6. Po złowieniu: szybko wyciągnij (ryba zamarza w powietrzu)

NAJLEPSZE MIEJSCA

Przy brzegu, przy podwodnych skałach, ujścia strumieni. Ryby zimą mniej aktywne - potrzeba cierpliwości.

🪤

Pułapki na Ptaki

Pułapka Ojibwe (klatka spadająca):

• Podniesiony pojemnik / skrzynia

• Podparty patykiem z naciągniętą żyłką

• Przynęta pod spodem

• Ptak dotyka przynęty → pułapka spada

ETYKA I PRAWO

Polowanie tylko w sytuacji przetrwania! Wiele gatunków arktycznych jest chronionych. North West Passage: respektuj prawo kanadyjskie i terytoria Inuitów.

Rozpalanie Ognia w Arktyce

Ogień = ciepło, woda, sygnalizacja, gotowanie

🌬️

Osłona przed Wiatrem

Kluczowe! Wiatr arktyczny ugasi ogień w sekundy.

Rozwiązania:
• Bloki śnieżne w kształcie U
• Wykop w śniegu
• Za skałami / lodowcem

Otwór wentylacyjny od góry - nie gaś ognia!

🪵

Paliwo w Arktyce

Trudno dostępne:
• Drewno wyrzucone przez morze (najpewniejsze)
• Suche gałęzie karłowatych krzewów
• Mech i porosty (SUCHE!)
• Tłuszcz zwierzęcy (foka, wieloryb)

Priorytet: Noś zapas paliwa/rozpałki!

🔥

Rozpałka

ZAWSZE MAJ:
• Zapalniczki (3-5 sztuk, różne miejsca)
• Zapalki sztormowe (wodoodporne)
• Ferrocerium (krzesiwo)
• Podpałka: bawełna waseline, podpaładka kominkowa

Wilgotne paliwo: ostrugaj do suchego środka

⚠️

Technika Rozpalania

1. Izolacja od śniegu (kamienie/drewno)
2. Rozpałka na dnie
3. Małe gałązki - struktura "tipi"
4. Stopniowo większe kawałki
5. NIE dmuchaj za mocno - rozwieje

Typ "gwiazdka": Gałęzie w kształcie gwiazdy, dosuwaj do środka gdy się spalają

NIGDY ognia wewnątrz namiotu / schronienia bez wentylacji!

Tlenek węgla (CO) jest bezbarwny i bezwonny. Zabija w ciągu minut. Ogień tylko na zewnątrz lub w dobrze wentylowanym schronieniu z otworem dymowym.

Nawigacja bez Elektroniki

Gdy GPS i kompas zawiodą - natura wskaże drogę

⭐

Nawigacja po Gwiazdach

Gwiazda Polarna: Zawsze wskazuje północ. Znajdź Wielki Wóz → przedłuż linię przez 2 ostatnie gwiazdy → 5x odległość = Polarna

Orion: Pas Oriona wschodzi na wschodzie, zachodzi na zachodzie (zimą)

Kasyjopeja: W kształcie "W" - przeciwna strona Polarnej względem Wielkiego Wozu

☀️

Nawigacja po Słońcu

Metoda cienia: Wbij kij pionowo. Zaznacz koniec cienia. Po 15 min zaznacz nowy koniec. Linia = wschód-zachód

Latem (24h dzień): Słońce najniżej = północ, najwyżej = południe

UWAGA: Arktyka - magnetyczna deklinacja sięga 30°+. Kompas może być niemiarodajny!

🧊

Czytanie Lodu

Ciemny lód: Cienki lub woda pod - UNIKAJ

Biały/niebieski lód: Gruby, bezpieczny

Kierunek dryftu: Pęknięcia, śnieg nawiany - wskazują przeważający kierunek wiatru

Presja lodu: Gładki = bezpieczny, pofałdowany/wypchnięty = strefa napięć

🌊

Znaki Naturalne

Ptaki morskie: Rano lecą na morze, wieczorem do lądu. Masowy lot = ląd w pobliżu (50km)

Chmury: Stacjonarne chmury nad oceanem = ląd pod spodem (cieplejsze powietrze)

Odbicie nieba: Jasne od lodu, ciemne od wody. "Ice blink" widoczny z daleka

Wzywanie Pomocy

Bądź widoczny - zwiększ szanse na ratunek

🆘

PLB / EPIRB

Personal Locator Beacon / Emergency Position Indicating Radio Beacon

Satelitarna radiostacja ratunkowa. Aktywacja → sygnał do satelity → COSPAS-SARSAT → służby ratownicze + pozycja GPS.

ZAWSZE miej na pokładzie! Rejestruj przed rejsem.

💨

Dym Sygnałowy

3 ogniska w linii = SOS

Dzień: Czarny dym (opony, plastik, mokre drewno)
Noc: Jasny ogień (suche drewno, tłuszcz)

Widoczność: 10-30 km w zależności od wiatru

🪞

Lustro Sygnałowe

Odbicie słońca widoczne 15-50 km!

Technika: Celuj w samolot, rób błyski (odbicie w kierunku cel). Nawet bez samolotu - błyskaj okresowo (może ktoś zobaczy).

Zastępnik: płyta CD, metal, folia aluminiowa

🔦

Światło SOS

Kod Morse'a:
... --- ... (krótko-krótko-krótko, długo-długo-długo, krótko-krótko-krótko)

Latarka, reflektor, ogień. Powtarzaj co 1 minutę.

W nocy polarnej światło widoczne z bardzo daleka!

🎨

Kontrast Kolorystyczny

Pomarańczowa plandeka, czerwone ubrania, czarne worki na białym śniegu.

Ułóż w kształty geometryczne (trójkąty, krzyże) - naturalne = linie nieregularne.

Powierzchnia min. 3×3m dla widoczności z powietrza

🔊

Sygnały Dźwiękowe

Gwizdek ratunkowy: 3 długie dźwięki = SOS

Butelka gazowa + wydechy = donośny dźwięk

UWAGA: Dźwięk słabo niesie się w wietrze arktycznym. Sygnały wizualne ważniejsze.

Międzynarodowe Sygnały Gruntowe

Układaj z kamieni, drewna, śniegu (kontrast!). Min. 3m długość każdej linii.

Potrzebuję pomocy

Podstawowy sygnał ratunkowy

Wymagana pomoc medyczna

Ranni / chorzy na miejscu

NIE - Negatywna

Odpowiedź przecząca na pytanie ratowników

TAK - Potwierdzenie

Odpowiedź twierdząca, wszystko OK

↑

Podążam w tym kierunku

Wskazuje kierunek przemieszczenia

Wszystko w porządku

Nie potrzebuję pomocy

△

Bezpieczne lądowanie tutaj

Dla helikopterów / samolotów

PRIORYTET DZIAŁAŃ

1. Aktywuj PLB/EPIRB natychmiast!
2. Zabezpiecz schronienie i ciepło
3. Przygotuj sygnały wizualne (dym, lustro, kolory)
4. Zostań na miejscu - nie wędruj bez planu
5. Oszczędzaj energię - pomoc nadejdzie

🏔️ Surwiwal Arktyczny