Skąd się biorą pływy?
Pływy to okresowe zmiany poziomu wody wywołane siłami grawitacyjnymi Księżyca i Słońca. Księżyc, mimo że jest znacznie mniejszy od Słońca, ma około 2x większy wpływ na pływy ze względu na bliższą odległość.
Dlaczego dwa przypływy?
Po stronie zwróconej ku Księżycowi woda jest przyciągana silniej niż Ziemia. Po stronie przeciwnej Ziemia jest przyciągana silniej niż woda - przez co woda "zostaje w tyle" tworząc drugie wybrzuszenie. Dlatego mamy dwa przypływy i dwa odpływy w ciągu doby księżycowej (~24h 50min).
Rodzaje pływów
Pływy Syzygijne (Spring Tides)
Nów lub pełnia Księżyca - Słońce i Księżyc w jednej linii. Siły grawitacyjne się sumują.
Najwyższe przypływy i najniższe odpływy!
Pływy Kwadraturowe (Neap Tides)
Pierwsza lub trzecia kwadra - Słońce i Księżyc pod kątem 90°. Siły częściowo się znoszą.
Mniejsze różnice poziomów wody.
Terminologia pływów
Jak czytać tablice pływów?
Tablice pływów podają przewidywane czasy i wysokości przypływów (HW) i odpływów (LW) dla portów standardowych. Dla innych miejsc stosuje się poprawki.
| Data | Czas HW | Wys. HW | Czas LW | Wys. LW | Czas HW | Wys. HW |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 15.06 | 04:23 | 5.2m | 10:45 | 1.1m | 16:51 | 5.4m |
| 16.06 | 05:12 | 4.9m | 11:34 | 1.4m | 17:40 | 5.1m |
| 17.06 | 06:01 | 4.6m | 12:23 | 1.7m | 18:29 | 4.8m |
Pamiętaj o poprawkach!
- Poprawka czasowa - dla portów wtórnych dodaj/odejmij minuty od czasu portu głównego
- Poprawka wysokości - mnożnik lub stała dodawana do wysokości
- Strefa czasowa - sprawdź czy czasy są w UTC czy czasie lokalnym
Obliczanie wysokości wody
Aby obliczyć wysokość wody w dowolnym momencie między HW a LW, używamy Reguły Dwunastek (Rule of Twelfths).
Przykład obliczenia
Dane: HW = 5.0m o 12:00, LW = 1.0m o 06:00
Pytanie: Jaka wysokość wody o 09:00?
Rozwiązanie:
- Range = 5.0 - 1.0 = 4.0m
- Od LW (06:00) do 09:00 = 3 godziny
- W 3 godziny: 1/12 + 2/12 + 3/12 = 6/12 = 1/2 zakresu
- H = 1.0 + (4.0 × 6/12) = 1.0 + 2.0 = 3.0m
Prądy pływowe
Prąd pływowy to poziomy ruch wody wywołany pływami. Kierunek i prędkość prądu zmieniają się w cyklu pływowym.
Prędkość prądu pływowego
Prędkość prądu również podlega regule sinusoidy - jest najsilniejszy w połowie cyklu między HW a LW (i odwrotnie). Przy pełnej wodzie i niskiej wodzie prąd zatrzymuje się (slack water) przed zmianą kierunku.
W niektórych cieśninach prądy mogą osiągać 8-10 węzłów - więcej niż prędkość wielu jachtów!
Nawigacja w prądach
Prąd pływowy przemieszcza jacht niezależnie od jego kursu. Aby dotrzeć do celu, musisz uwzględnić dryf i odpowiednio skorygować kurs.
Praktyczne wskazówki
Planuj z prądem
Gdy to możliwe, planuj rejsy tak, by prąd płynął w twoim kierunku. Oszczędzasz czas i paliwo.
Unikaj prądu z boku
Prąd boczny wymaga największej korekty kursu i może znacząco spowolnić postęp.
Wykorzystaj slack water
W czasie slack water prąd jest najsłabszy - idealny moment na przepłynięcie trudnych cieśnin.
Niebezpieczeństwa związane z prądami
- Kipiel (overfalls) - gdy silny prąd napotyka przeszkodę lub przeciwny wiatr, tworzy się niebezpieczna, stroma fala
- Wiry (eddies) - przy przylądkach i w wąskich przejściach mogą powstać wiry wciągające jacht
- Prąd + wiatr przeciwny - nawet umiarkowany wiatr przeciwny do prądu tworzy bardzo stromą, niebezpieczną falę
- Płycizny w silnym prądzie - fala może się łamać na płyciznach, które normalnie są bezpieczne
Źródła informacji o pływach i prądach
- Tablice pływów (Tide Tables) - wydawane przez urzędy hydrograficzne (np. Admiralty, SHOM)
- Atlasy prądów pływowych (Tidal Stream Atlases) - mapy prądów dla każdej godziny cyklu
- Almanachy żeglarskie - np. Reeds, Imray - zawierają dane pływowe dla popularnych rejonów
- Mapy morskie - zawierają diagramy prądów (tidal diamonds) z odniesieniem do HW portu głównego
- Aplikacje - WillyWeather, Windy, PredictWind - prognozy pływów i prądów