1. Skala Beauforta
Skala Beauforta to 12-stopniowa skala służąca do określania siły wiatru na podstawie jego wpływu na powierzchnię morza.
| B | Nazwa | m/s | km/h | Stan morza |
|---|---|---|---|---|
| 0 | Cisza | 0-0.2 | 0-1 | Morze gładkie jak lustro |
| 1 | Powiew | 0.3-1.5 | 1-5 | Zmarszczki na wodzie |
| 2 | Słaby wiatr | 1.6-3.3 | 6-11 | Małe fale, grzbiety szkliste |
| 3 | Łagodny wiatr | 3.4-5.4 | 12-19 | Fale z grzywami piankowymi |
| 4 | Umiarkowany | 5.5-7.9 | 20-28 | Małe fale, liczne grzywy |
| 5 | Dość silny | 8.0-10.7 | 29-38 | Umiarkowane fale, dużo grzyw |
| 6 | Silny wiatr | 10.8-13.8 | 39-49 | Duże fale, piana, bryzgi |
| 7 | Bardzo silny | 13.9-17.1 | 50-61 | Wysokie fale, smugi piany |
| 8 | Sztorm | 17.2-20.7 | 62-74 | Bardzo wysokie fale |
| 9 | Silny sztorm | 20.8-24.4 | 75-88 | Wysokie fale, ograniczona widoczność |
| 10 | Bardzo silny sztorm | 24.5-28.4 | 89-102 | Bardzo wysokie fale, biała piana |
| 11 | Gwałtowny sztorm | 28.5-32.6 | 103-117 | Wyjątkowo wysokie fale |
| 12 | Huragan | >32.7 | >118 | Powietrze pełne piany i bryzgów |
Dla żeglarzy
0-4 B - komfortowe żeglowanie
5-6 B - wymagające warunki, refowanie żagli
7+ B - warunki sztormowe, tylko dla doświadczonych
2. Ciśnienie atmosferyczne
Ciśnienie atmosferyczne to jeden z najważniejszych wskaźników pogody. Mierzone jest w hektopaskalach (hPa) lub milibarach (mbar). Normalne ciśnienie to około 1013 hPa.
Wyże i niże
- Wyż (antycyklon) - ciśnienie wyższe od otoczenia, dobra pogoda, słabe wiatry
- Niż (cyklon) - ciśnienie niższe od otoczenia, zła pogoda, silne wiatry
Kierunek wiatrów
Na półkuli północnej:
- Wyż - wiatr wieje zgodnie z ruchem wskazówek zegara
- Niż - wiatr wieje przeciwnie do ruchu wskazówek zegara
Tendencja ciśnienia
| Zmiana | Tempo | Znaczenie |
|---|---|---|
| Spadek > 3 hPa/3h | Szybki | Zbliża się niż, możliwy sztorm |
| Spadek 1-3 hPa/3h | Umiarkowany | Pogorszenie pogody |
| Stabilne | - | Bez zmian |
| Wzrost 1-3 hPa/3h | Umiarkowany | Poprawa pogody |
| Wzrost > 3 hPa/3h | Szybki | Szybka poprawa |
3. Fronty atmosferyczne
Front ciepły
Ciepłe powietrze wspina się nad chłodne. Charakteryzuje się:
- Powolne nadchodzenie (kilkaset km przed frontem)
- Chmury warstwowe (Ci, Cs, As, Ns)
- Długotrwałe, miarowe opady
- Stopniowe ocieplenie po przejściu frontu
- Wiatr skręca w prawo (na półkuli północnej)
Front chłodny
Niebezpieczny dla żeglarzy!
Chłodne powietrze gwałtownie wypiera ciepłe. Charakteryzuje się:
- Gwałtowne nadejście
- Chmury kłębiaste (Cb - cumulonimbus)
- Intensywne, krótkotrwałe opady
- Gwałtowne szkwały (nawet do 12 B!)
- Burze, grzmoty, grad
- Nagły spadek temperatury
- Wiatr skręca w prawo i wzmaga się
4. Chmury
Podział chmur wg wysokości
| Piętro | Wysokość | Rodzaje |
|---|---|---|
| Wysokie | 6-12 km | Cirrus (Ci), Cirrostratus (Cs), Cirrocumulus (Cc) |
| Średnie | 2-6 km | Altostratus (As), Altocumulus (Ac) |
| Niskie | 0-2 km | Stratus (St), Stratocumulus (Sc), Nimbostratus (Ns) |
| Rozwój pionowy | 0-12 km | Cumulus (Cu), Cumulonimbus (Cb) |
Chmury burzowe (Cumulonimbus)
Chmury Cb mogą sięgać od 500 m do 15 km wysokości. Towarzyszą im:
- Gwałtowne opady deszczu lub gradu
- Silne szkwały i porywy wiatru
- Wyładowania atmosferyczne
- W skrajnych przypadkach - tornada
5. Sygnały zmiany pogody
Oznaki pogorszenia pogody
- Krwistoczerwony lub ciemnożółty wschód słońca
- Warstwa ciemnych chmur nad horyzontem
- Spadek ciśnienia atmosferycznego
- Wzrost siły wiatru wieczorem i w nocy
- Halo (pierścienie) wokół Słońca lub Księżyca
- Nagła zmiana kierunku wiatru
- Tęcza w godzinach porannych
- Duszne, parne powietrze
Oznaki dobrej pogody
- Czysty, jasny widnokrąg
- Wiatr nasilający się około południa i słabnący wieczorem
- Zanikanie chmur kłębiastych pod wieczór
- Utrzymywanie się lub wzrost ciśnienia
- Czerwony zachód słońca
- Rosa poranna
- Tęcza wieczorem
6. Źródła prognoz pogody
Modele prognostyczne
- GFS - Global Forecast System (USA) - szeroki zakres czasowy
- ECMWF - European Centre (jeden z najdokładniejszych)
- ICON - model niemiecki (dobry dla Europy)
- UM - model brytyjski (Met Office)
Usługi dla żeglarzy
- NAVTEX - automatyczne ostrzeżenia tekstowe
- VHF - komunikaty pogodowe na kanale 16
- Windy.com - wizualizacja modeli pogodowych
- PredictWind - prognozy dla żeglarzy
- IMGW - prognozy dla Bałtyku