🏥 Pierwsza Pomoc

Ratowanie życia na jachcie - podstawowe umiejętności pierwszej pomocy w warunkach morskich

⚠️ ZAWSZE PAMIĘTAJ - ABC

🚨 Kiedy wzywać pomoc przez radio?

MAYDAY - brak oddechu, brak tętna, masywne krwawienie, ciężka hipotermia, utrata przytomności
PAN-PAN - złamanie, głębokie rany, ciężkie oparzenia, podejrzenie ataku serca
Podaj pozycję GPS, liczbę osób, stan poszkodowanego!

RKO - Resuscytacja Krążeniowo-Oddechowa

Najważniejsza umiejętność ratująca życie

Miejsce uciśnięć

Mostek

Rytm Uciskań

30 : 2
30 uciśnięć klatki piersiowej
2 oddechy ratunkowe
100-120
uciśnięć/minutę
5-6cm
głębokość
1
Sprawdź przytomność

Potrząśnij delikatnie, zawołaj. Brak reakcji? Wzywaj pomoc!

2
Sprawdź oddech

Pochyl się nad poszkodowanym. Nie oddycha lub sapie? Zacznij RKO!

3
30 uciśnięć

Środek mostka, wyprostowane ręce, głębokość 5-6cm, tempo "Staying Alive"

4
2 oddechy

Odchyl głowę, unieś brodę, zamknij nos, dmuchnij przez 1 sekundę

5
Kontynuuj

Nie przerywaj! 30:2 aż do przybycia pomocy lub odzyskania oddechu

⚡ AED - Automatyczny Defibrylator Zewnętrzny

Jeśli jacht ma AED - użyj go NATYCHMIAST!
1. Włącz urządzenie
2. Przyklej elektrody zgodnie z rysunkiem
3. Słuchaj poleceń głosowych
4. Odsuń się podczas analizy i wyładowania
5. Kontynuuj RKO według wskazań AED

⚡ AED
PRZYKLEIJ ELEKTRODY
📍
PRAWA STRONA
POD OBOJCZYKIEM
📍
LEWA STRONA
POD PACHĄ
⚠️ NIE DOTYKAJ POSZKODOWANEGO!

Hipotermia - Wychłodzenie Organizmu

W zimnej wodzie hipotermia może zabić w kilkanaście minut

<28°C
Ciężka
28-32°C
Umiarkowana
32-35°C
Lekka
35-37°C
Normalna

🟡 Hipotermia lekka (32-35°C)

  • Dreszcze
  • Zimne kończyny
  • Bladość skóry
  • Przyspieszony oddech
  • Dezorientacja

🟠 Hipotermia umiarkowana (28-32°C)

  • Brak dreszczy
  • Spowolnienie ruchów
  • Splątanie, senność
  • Spowolniony oddech
  • Słabe tętno

🔴 Hipotermia ciężka (<28°C)

  • Utrata przytomności
  • Bardzo słabe tętno
  • Płytki oddech
  • Sztywność mięśni
  • Zagrożenie życia!

✅ CO ROBIĆ

  • Przenieś do ciepłego, suchego miejsca
  • Zdejmij mokre ubranie
  • Okryj kocem termicznym (złota strona do ciała)
  • Ogrzewaj STOPNIOWO centrum ciała
  • Podaj ciepły (nie gorący!) słodki napój
  • Monitoruj oddech i tętno
  • Połóż w pozycji leżącej

❌ CZEGO NIE ROBIĆ

  • NIE rozgrzewaj gwałtownie!
  • NIE pocieraj skóry
  • NIE podawaj alkoholu
  • NIE rozgrzewaj kończyn (może zabić!)
  • NIE pozwól zasnąć
  • NIE dawaj gorących napojów
  • NIE lekceważ objawów

⚠️ AFTERDROP - Zjawisko śmiertelne!

Rozgrzewanie kończyn powoduje napływ zimnej krwi do serca = ZATRZYMANIE KRĄŻENIA!
Zawsze ogrzewaj od środka: klatkę piersiową, brzuch, szyję. Kończyny ogrzewaj jako ostatnie!

🌊 Szok termiczny w zimnej wodzie

Wpadnięcie do wody poniżej 15°C wywołuje:
- Gwałtowny wdech (ryzyko zachłyśnięcia)
- Hiperwentylację (nie można kontrolować oddechu)
- Przyspieszenie akcji serca
Czas przeżycia w wodzie 5°C: 30-90 minut. ZAWSZE noś kamizelkę!

Rany i Krwawienia

Zatamowanie krwawienia to priorytet

🩸
Krwawienie tętnicze
Jasna krew, tryska
UCISK + opatrunek
💧
Krwawienie żylne
Ciemna krew, wypływa
UCISK bezpośredni
🔴
Krwawienie włośniczkowe
Sączy się
Opatrunek zwykły
🩹
Postępowanie z raną
1️⃣
UCISK BEZPOŚREDNI - przyciśnij ranę czystym opatrunkiem/materiałem przez 10 minut
2️⃣
PODNIEŚ KOŃCZYNĘ powyżej poziomu serca (zmniejsza krwawienie)
3️⃣
OPATRUNEK UCISKOWY - obandażuj mocno, ale nie uciskaj całkowicie
4️⃣
Jeśli przesiąka - dołóż kolejny opatrunek NA WIERZCH (nie zdejmuj!)
⚠️
Nie usuwaj wbitych przedmiotów! Ustabilizuj i chroń
🔴
Punkty uciskowe

Jeśli ucisk bezpośredni nie pomaga - użyj punktów uciskowych:

💪
RAMIĘ - tętnica ramienna (wewnętrzna strona bicepsa)
🦵
NOGA - tętnica udowa (pachwina, środek fałdu)
👆
DŁOŃ - uciskaj nadgarstek od wewnątrz
Technika: Uciskaj palcami między raną a sercem, dociskając tętnicę do kości. Utrzymuj 10-15 minut.
🔗
Opaska uciskowa (tourniquet)

⚠️ OSTATECZNOŚĆ!

Używaj TYLKO gdy: masywne krwawienie z kończyny, ucisk nie pomaga, zagrożenie życia

1️⃣
Założ 5-7cm POWYŻEJ rany (nigdy na staw!)
2️⃣
Użyj szerokiego materiału (min 5cm) - NIE linka, NIE drut!
3️⃣
Dokręć aż ZATRZYMA SIĘ krwawienie
4️⃣
Zapisz CZAS założenia (np. flamastrem na czole)
⚠️
NIE ZDEJMUJ! Może być maksymalnie 2h. Natychmiast ewakuuj!

Choroba Morska

Zapobieganie lepsze niż leczenie

👀
Patrz na horyzont
Unikaj czytania, patrzenia w telefon. Obserwuj linie horyzontu - synchronizuje zmysły
🌬️
Świeże powietrze
Wyjdź na pokład, oddychaj głęboko. Unikaj kabin, spalin, zamkniętych przestrzeni
🍎
Lekki posiłek
Jedz lekko i często. Sucharki, owoce, woda. NIE pływaj na czczo ani po ciężkim jedzeniu!
Centrum jachtu
Środek jachtu kołysze się najmniej. Unikaj dziobu i rufy
💊
Leki zapobiegawczo
Aviomarin, Biodramina - zażyj 1-2h PRZED wypłynięciem. Po objawach mało skuteczne
🎯
Zajmij się czymś
Ster, obserwuj żagle. Aktywność pomaga, bezczynność pogarsza

🤢 Już masz objawy?

1. Wyjdź na pokład, połóż się na plecach patrząc w niebo
2. Oddychaj głęboko, skupiaj się na horyzoncie
3. Połykaj mały kawałek imbiru lub ssij cytrynę
4. Jeśli wymiotujesz - uzupełniaj płyny! (małymi łykami)
5. NIE schodź do kabiny, NIE czytaj, NIE patrz w ekrany

⚠️ Ostrzeżenie - Odwodnienie

Długotrwałe wymioty prowadzą do groźnego odwodnienia! Objawy: ciemny mocz, zawroty głowy, suchość w ustach, osłabienie.
Wzywaj pomoc medyczną jeśli osoba nie może pić przez ponad 6 godzin!

Oparzenia

Szybkie chłodzenie zmniejsza uszkodzenie

Stopień I
Objawy:
• Zaczerwienienie
• Ból
• Lekki obrzęk
• Bez pęcherzy

Przykład: Oparzenie słoneczne
II°
Stopień II
Objawy:
• Pęcherze
• Silny ból
• Obrzęk
• Mokra skóra

Przykład: Gorący płyn, para
III°
Stopień III
Objawy:
• Biała/czarna skóra
• Brak bólu (zniszczone nerwy)
• Sucha skóra

Działanie: NATYCHMIAST wzywaj pomoc!
❄️
Pierwsza pomoc przy oparzeniu
1️⃣
CHŁODŹ natychmiast! Zimna (nie lodowata!) woda przez 10-20 minut
2️⃣
Zdejmij biżuterię, zegarek ZANIM pojawi się obrzęk
3️⃣
Jeśli ubranie przywiera - NIE ZDZIERAJ! Chłodź przez ubranie
4️⃣
Osusz delikatnie (nie pocieraj!)
5️⃣
Przykryj LUŹNO sterylnym opatrunkiem lub czystą folią
6️⃣
Monitoruj wstrząs - połóż, podnieś nogi, okryj kocem
CZEGO NIE ROBIĆ
NIE smaruj masłem, olejem, pastą do zębów!
NIE przebijaj pęcherzy (ochrona przed zakażeniem)
NIE używaj lodu bezpośrednio (uszkodzi tkankę)
NIE zdzieraj przywarłego ubrania
NIE przykładaj waty (włókna wrastają w ranę)

🚨 Wzywaj pomoc gdy:

• Oparzenie większe niż dłoń poszkodowanego
• Oparzenie twarzy, rąk, stóp, genitaliów
• Oparzenie II° większe niż 5x5cm
• Jakiekolwiek oparzenie III°
• Oparzenie dziecka lub osoby starszej
• Oparzenie chemiczne lub elektryczne

Złamania i Zwichnięcia

Unieruchomienie zapobiega dalszemu uszkodzeniu

R
Rest - Odpoczynek
I
Ice - Lód/Zimno
C
Compression - Ucisk
E
Elevation - Uniesienie
🦴
Rozpoznanie złamania

Objawy:

Silny ból w miejscu urazu
Deformacja, nienaturalne ułożenie
Obrzęk, sinica
Niemożność poruszenia/obciążenia
Trzask w momencie urazu
W razie wątpliwości traktuj jak złamanie!
🩹
Unieruchomienie
1️⃣
NIE NASTAWIAJ! Unieruchom w pozycji, w której zastałeś
2️⃣
Unieruchom STAW POWYŻEJ i PONIŻEJ miejsca złamania
3️⃣
Użyj szyn: deski, wiosło, poduszki, gazety zwinięte
4️⃣
Wyściełaj szyny (ubranie, ręczniki) - zmniejsza ból
5️⃣
Przywiąż bandażami/chustami - nie za ciasno!
6️⃣
Sprawdź krążenie: ucisk paznokcia, odczucia, kolor skóry
⚠️
Złamanie otwarte

Kość przebija skórę - wysoki priorytet!

1️⃣
Zatamuj krwawienie (ucisk WOKÓŁ rany, nie na kość!)
2️⃣
Przykryj sterylnym opatrunkiem (NIE wciskaj kości!)
3️⃣
Unieruchom delikatnie - NIE nastawiaj
4️⃣
Wzywaj pilnie pomoc - ryzyko zakażenia i wstrząsu
5️⃣
Monitoruj objawy wstrząsu (bladość, zimny pot, słabe tętno)

💡 Prowizoryczne szyny na jachcie

Ręka/przedramię: Poduszka, gazeta zrolowana, deska kuchenki
Noga: Wiosło, bomka, deska, zdrowa noga jako szyna
Palce: Bandaż do sąsiedniego palca
Żebra: Nie bandażuj! Połóż poszkodowanego w pozycji półsiedzącej

Tonięcie - Ratowanie

Każda sekunda ma znaczenie

⚠️ BEZPIECZEŃSTWO RATOWNIKA!

Tonący w panice może pociągnąć ratownika na dno!
Kolejność ratowania: ROZCIĄGAJ, RZUĆ, WIOSŁUJ, IDŹ, PŁYŃ
Zawsze próbuj ratować Z JACHTU. Wchodź do wody tylko jako ostateczność!

🌊
Procedura ratowania tonącego
1️⃣
KRZYCZ! "Człowiek za burtą!" - wszyscy muszą wiedzieć
2️⃣
RZUĆ koło ratunkowe z liną - oznacz miejsce w wodzie
3️⃣
WYZNACZ obserwatora - niech nie spuszcza wzroku z tonącego!
4️⃣
MANEWRUJ jachtem do tonącego (manewr MOB)
5️⃣
WYCIĄGAJ przez rufę/burtę - użyj pętli, drabinki, windy
6️⃣
NATYCHMIAST sprawdź oddech - rozpocznij RKO jeśli potrzeba

Po wyciągnięciu z wody

Pozycja boczna ustalona (dla przytomnych)

👤
1. Klęknij obok
Poszkodowany na plecach
2. Ręka do góry
Najbliższa ręka pod kątem 90°
🦵
3. Noga zgięta
Dalsza noga zgiętą w kolanie
🔄
4. Obróć
Pociągnij za kolano i ramię
👃
5. Odchyl głowę
Usta skierowane w dół

✅ JEŚLI ODDYCHA

  • Pozycja boczna ustalona
  • Zdejmij mokre ubranie
  • Okryj kocami (hipotermia!)
  • Monitoruj oddech co minutę
  • Podaj ciepły napój (jeśli przytomny)

❌ JEŚLI NIE ODDYCHA

  • NATYCHMIAST rozpocznij RKO!
  • 30 uciśnięć : 2 oddechy
  • NIE próbuj "wypompować wody"
  • Kontynuuj do przybycia pomocy
  • Wzywaj MAYDAY przez radio

🫁 Woda w płucach - "Suche" vs "Mokre" tonięcie

Suche tonięcie (10-15%): Skurcz krtani - woda NIE dostaje się do płuc. Mniej groźne.
Mokre tonięcie (85-90%): Woda w płucach. Ryzyko wtórnego tonięcia nawet 24h później!

KAŻDY wyciągnięty z wody MUSI być zbadany przez lekarza - nawet jeśli czuje się dobrze!

Apteczka Jachtowa

Minimalne wyposażenie dla bezpiecznego rejsu

📋 Wymagania prawne

Apteczka I stopnia - dla jachtów do 12 mil od brzegu
Apteczka II stopnia - rejsy powyżej 12 mil, rejsy zagraniczne
Sprawdzaj datę ważności co 6 miesięcy!

🩹 Materiały opatrunkowe
Bandaże elastyczne (różne rozmiary)
Opatrunki sterylne (10x10, 10x15)
Plastry różnych rozmiarów
Gaza w rolkach
Bandaż trójkątny (temblak)
Taśma medyczna (przylepiec)
Chusteczki jałowe (NaCl 0,9%)
💊 Leki podstawowe
Lek przeciwbólowy (Paracetamol, Ibuprofen)
Lek na chorobę morską (Aviomarin)
Lek przeciwalergiczny (Fenistil)
Krople do oczu
Maść na oparzenia (Panthenol)
Maść antybiotykowa na rany
Węgiel aktywowany (zatrucia)
🔧 Sprzęt i narzędzia
Nożyczki medyczne
Pinceta (kleszczyki)
Termometr (najlepiej elektroniczny)
Rękawiczki jednorazowe (min 3 pary)
Koc termiczny (folia ratunkowa)
Agrafki bezpieczne
Latarka (z bateriami zapasowymi)
🚑 Specjalistyczne
Opaska uciskowa (tourniquet)
Opatrunek izraelski (uciskowy)
Chusta trójkątna duża
Szyna elastyczna SAM splint
Przyłbica do oddechów (CPR mask)
Instrukcja pierwszej pomocy
Lista telefonów alarmowych
Specyfika morska
Maść na otarcia od lin
Krem z wysokim filtrem SPF50+
Kremy do ust (ochrona UV)
Tabletki na odwodnienie (elektrolity)
Plastry wodoodporne
Ocet (na ożóg meduz)
Karta medyczna załogi
📱 Numery alarmowe
112
Numer alarmowy (GSM)
601 100 100
SAR - Ratownictwo Morskie
VHF 16
MAYDAY / PAN-PAN
VHF 70
DSC - Digital Selective Calling

⚠️ Ważne wskazówki

• Apteczkę przechowuj w SUCHYM, łatwo dostępnym miejscu
• Oznacz wyraźnie - wszyscy muszą wiedzieć gdzie jest
• Sprawdzaj daty ważności leków co pół roku
• Uzupełniaj zużyte materiały po każdym rejsie
• Dodaj osobiste leki członków załogi (alergie, choroby przewlekłe)
• W rejsach dalekich: antybiotyki (przepis od lekarza), leki na żołądek
• Zabierz instrukcję apteczki w języku angielskim (porty zagraniczne)

Teleporady Medyczne

W razie wątpliwości - ZAWSZE skonsultuj się z lekarzem!

📞
Telemedycyna dla żeglarzy

CIRM - International Radio Medical Centre
Włoska stacja radiowa udzielająca BEZPŁATNYCH porad medycznych dla statków na morzu
Dostępna 24/7 w 5 językach (włoski, angielski, francuski, hiszpański, portugalski)

📻
VHF: Kanał 16 → "CIRM, CIRM, this is yacht [nazwa], medical advice request"
📧
Email: cirm@cirm.it (jeśli masz internet satelitarny)
☎️
Tel satelitarny: +39 06 5923331
Co przygotować przed połączeniem:
• Pozycja GPS jachtu
• Dokładny opis objawów
• Wiek i płeć chorego
• Temperatura ciała, tętno, ciśnienie (jeśli możliwe)
• Lista dostępnych leków w apteczce