🏥 Pierwsza Pomoc

Ratowanie życia na jachcie - podstawowe umiejętności pierwszej pomocy w warunkach morskich

⚠️ ZAWSZE PAMIĘTAJ - ABC

🚨 Kiedy wzywać pomoc przez radio?

MAYDAY - brak oddechu, brak tętna, masywne krwawienie, ciężka hipotermia, utrata przytomności
PAN-PAN - złamanie, głębokie rany, ciężkie oparzenia, podejrzenie ataku serca
Podaj pozycję GPS, liczbę osób, stan poszkodowanego!

RKO - Resuscytacja Krążeniowo-Oddechowa

Najważniejsza umiejętność ratująca życie

Miejsce uciśnięć

Mostek

Rytm Uciskań

30 : 2
30 uciśnięć klatki piersiowej
2 oddechy ratunkowe
100-120
uciśnięć/minutę
5-6cm
głębokość
1
Sprawdź przytomność

Potrząśnij delikatnie, zawołaj. Brak reakcji? Wzywaj pomoc!

2
Sprawdź oddech

Pochyl się nad poszkodowanym. Nie oddycha lub sapie? Zacznij RKO!

3
30 uciśnięć

Środek mostka, wyprostowane ręce, głębokość 5-6cm, tempo "Staying Alive"

4
2 oddechy

Odchyl głowę, unieś brodę, zamknij nos, dmuchnij przez 1 sekundę

5
Kontynuuj

Nie przerywaj! 30:2 aż do przybycia pomocy lub odzyskania oddechu

⚡ AED - Automatyczny Defibrylator Zewnętrzny

Jeśli jacht ma AED - użyj go NATYCHMIAST!
1. Włącz urządzenie
2. Przyklej elektrody zgodnie z rysunkiem
3. Słuchaj poleceń głosowych
4. Odsuń się podczas analizy i wyładowania
5. Kontynuuj RKO według wskazań AED

⚡ AED
PRZYKLEIJ ELEKTRODY
📍
PRAWA STRONA
POD OBOJCZYKIEM
📍
LEWA STRONA
POD PACHĄ
⚠️ NIE DOTYKAJ POSZKODOWANEGO!

Hipotermia - Wychłodzenie Organizmu

W zimnej wodzie hipotermia może zabić w kilkanaście minut

<28°C
Ciężka
28-32°C
Umiarkowana
32-35°C
Lekka
35-37°C
Normalna

🟡 Hipotermia lekka (32-35°C)

  • Dreszcze
  • Zimne kończyny
  • Bladość skóry
  • Przyspieszony oddech
  • Dezorientacja

🟠 Hipotermia umiarkowana (28-32°C)

  • Brak dreszczy
  • Spowolnienie ruchów
  • Splątanie, senność
  • Spowolniony oddech
  • Słabe tętno

🔴 Hipotermia ciężka (<28°C)

  • Utrata przytomności
  • Bardzo słabe tętno
  • Płytki oddech
  • Sztywność mięśni
  • Zagrożenie życia!

✅ CO ROBIĆ

  • Przenieś do ciepłego, suchego miejsca
  • Zdejmij mokre ubranie
  • Okryj kocem termicznym (złota strona do ciała)
  • Ogrzewaj STOPNIOWO centrum ciała
  • Podaj ciepły (nie gorący!) słodki napój
  • Monitoruj oddech i tętno
  • Połóż w pozycji leżącej

❌ CZEGO NIE ROBIĆ

  • NIE rozgrzewaj gwałtownie!
  • NIE pocieraj skóry
  • NIE podawaj alkoholu
  • NIE rozgrzewaj kończyn (może zabić!)
  • NIE pozwól zasnąć
  • NIE dawaj gorących napojów
  • NIE lekceważ objawów

⚠️ AFTERDROP - Zjawisko śmiertelne!

Rozgrzewanie kończyn powoduje napływ zimnej krwi do serca = ZATRZYMANIE KRĄŻENIA!
Zawsze ogrzewaj od środka: klatkę piersiową, brzuch, szyję. Kończyny ogrzewaj jako ostatnie!

🌊 Szok termiczny w zimnej wodzie

Wpadnięcie do wody poniżej 15°C wywołuje:
- Gwałtowny wdech (ryzyko zachłyśnięcia)
- Hiperwentylację (nie można kontrolować oddechu)
- Przyspieszenie akcji serca
Czas przeżycia w wodzie 5°C: 30-90 minut. ZAWSZE noś kamizelkę!

Rany i Krwawienia

Zatamowanie krwawienia to priorytet

🩸
Krwawienie tętnicze
Jasna krew, tryska
UCISK + opatrunek
💧
Krwawienie żylne
Ciemna krew, wypływa
UCISK bezpośredni
🔴
Krwawienie włośniczkowe
Sączy się
Opatrunek zwykły
🩹
Postępowanie z raną
1️⃣
UCISK BEZPOŚREDNI - przyciśnij ranę czystym opatrunkiem/materiałem przez 10 minut
2️⃣
PODNIEŚ KOŃCZYNĘ powyżej poziomu serca (zmniejsza krwawienie)
3️⃣
OPATRUNEK UCISKOWY - obandażuj mocno, ale nie uciskaj całkowicie
4️⃣
Jeśli przesiąka - dołóż kolejny opatrunek NA WIERZCH (nie zdejmuj!)
⚠️
Nie usuwaj wbitych przedmiotów! Ustabilizuj i chroń
🔴
Punkty uciskowe

Jeśli ucisk bezpośredni nie pomaga - użyj punktów uciskowych:

💪
RAMIĘ - tętnica ramienna (wewnętrzna strona bicepsa)
🦵
NOGA - tętnica udowa (pachwina, środek fałdu)
👆
DŁOŃ - uciskaj nadgarstek od wewnątrz
Technika: Uciskaj palcami między raną a sercem, dociskając tętnicę do kości. Utrzymuj 10-15 minut.
🔗
Opaska uciskowa (tourniquet)

⚠️ OSTATECZNOŚĆ!

Używaj TYLKO gdy: masywne krwawienie z kończyny, ucisk nie pomaga, zagrożenie życia

1️⃣
Założ 5-7cm POWYŻEJ rany (nigdy na staw!)
2️⃣
Użyj szerokiego materiału (min 5cm) - NIE linka, NIE drut!
3️⃣
Dokręć aż ZATRZYMA SIĘ krwawienie
4️⃣
Zapisz CZAS założenia (np. flamastrem na czole)
⚠️
NIE ZDEJMUJ! Może być maksymalnie 2h. Natychmiast ewakuuj!

Choroba Morska

Zapobieganie lepsze niż leczenie

👀
Patrz na horyzont
Unikaj czytania, patrzenia w telefon. Obserwuj linie horyzontu - synchronizuje zmysły
🌬️
Świeże powietrze
Wyjdź na pokład, oddychaj głęboko. Unikaj kabin, spalin, zamkniętych przestrzeni
🍎
Lekki posiłek
Jedz lekko i często. Sucharki, owoce, woda. NIE pływaj na czczo ani po ciężkim jedzeniu!
⚓
Centrum jachtu
Środek jachtu kołysze się najmniej. Unikaj dziobu i rufy
💊
Leki zapobiegawczo
Aviomarin, Biodramina - zażyj 1-2h PRZED wypłynięciem. Po objawach mało skuteczne
🎯
Zajmij się czymś
Ster, obserwuj żagle. Aktywność pomaga, bezczynność pogarsza

🤢 Już masz objawy?

1. Wyjdź na pokład, połóż się na plecach patrząc w niebo
2. Oddychaj głęboko, skupiaj się na horyzoncie
3. Połykaj mały kawałek imbiru lub ssij cytrynę
4. Jeśli wymiotujesz - uzupełniaj płyny! (małymi łykami)
5. NIE schodź do kabiny, NIE czytaj, NIE patrz w ekrany

⚠️ Ostrzeżenie - Odwodnienie

Długotrwałe wymioty prowadzą do groźnego odwodnienia! Objawy: ciemny mocz, zawroty głowy, suchość w ustach, osłabienie.
Wzywaj pomoc medyczną jeśli osoba nie może pić przez ponad 6 godzin!

Oparzenia

Szybkie chłodzenie zmniejsza uszkodzenie

I°
Stopień I
Objawy:
• Zaczerwienienie
• Ból
• Lekki obrzęk
• Bez pęcherzy

Przykład: Oparzenie słoneczne
II°
Stopień II
Objawy:
• Pęcherze
• Silny ból
• Obrzęk
• Mokra skóra

Przykład: Gorący płyn, para
III°
Stopień III
Objawy:
• Biała/czarna skóra
• Brak bólu (zniszczone nerwy)
• Sucha skóra

Działanie: NATYCHMIAST wzywaj pomoc!
❄️
Pierwsza pomoc przy oparzeniu
1️⃣
CHŁODŹ natychmiast! Zimna (nie lodowata!) woda przez 10-20 minut
2️⃣
Zdejmij biżuterię, zegarek ZANIM pojawi się obrzęk
3️⃣
Jeśli ubranie przywiera - NIE ZDZIERAJ! Chłodź przez ubranie
4️⃣
Osusz delikatnie (nie pocieraj!)
5️⃣
Przykryj LUŹNO sterylnym opatrunkiem lub czystą folią
6️⃣
Monitoruj wstrząs - połóż, podnieś nogi, okryj kocem
⛔
CZEGO NIE ROBIĆ
❌
NIE smaruj masłem, olejem, pastą do zębów!
❌
NIE przebijaj pęcherzy (ochrona przed zakażeniem)
❌
NIE używaj lodu bezpośrednio (uszkodzi tkankę)
❌
NIE zdzieraj przywarłego ubrania
❌
NIE przykładaj waty (włókna wrastają w ranę)

🚨 Wzywaj pomoc gdy:

• Oparzenie większe niż dłoń poszkodowanego
• Oparzenie twarzy, rąk, stóp, genitaliów
• Oparzenie II° większe niż 5x5cm
• Jakiekolwiek oparzenie III°
• Oparzenie dziecka lub osoby starszej
• Oparzenie chemiczne lub elektryczne

Złamania i Zwichnięcia

Unieruchomienie zapobiega dalszemu uszkodzeniu

R
Rest - Odpoczynek
I
Ice - Lód/Zimno
C
Compression - Ucisk
E
Elevation - Uniesienie
🦴
Rozpoznanie złamania

Objawy:

•
Silny ból w miejscu urazu
•
Deformacja, nienaturalne ułożenie
•
Obrzęk, sinica
•
Niemożność poruszenia/obciążenia
•
Trzask w momencie urazu
W razie wątpliwości traktuj jak złamanie!
🩹
Unieruchomienie
1️⃣
NIE NASTAWIAJ! Unieruchom w pozycji, w której zastałeś
2️⃣
Unieruchom STAW POWYŻEJ i PONIŻEJ miejsca złamania
3️⃣
Użyj szyn: deski, wiosło, poduszki, gazety zwinięte
4️⃣
Wyściełaj szyny (ubranie, ręczniki) - zmniejsza ból
5️⃣
Przywiąż bandażami/chustami - nie za ciasno!
6️⃣
Sprawdź krążenie: ucisk paznokcia, odczucia, kolor skóry
⚠️
Złamanie otwarte

Kość przebija skórę - wysoki priorytet!

1️⃣
Zatamuj krwawienie (ucisk WOKÓŁ rany, nie na kość!)
2️⃣
Przykryj sterylnym opatrunkiem (NIE wciskaj kości!)
3️⃣
Unieruchom delikatnie - NIE nastawiaj
4️⃣
Wzywaj pilnie pomoc - ryzyko zakażenia i wstrząsu
5️⃣
Monitoruj objawy wstrząsu (bladość, zimny pot, słabe tętno)

💡 Prowizoryczne szyny na jachcie

Ręka/przedramię: Poduszka, gazeta zrolowana, deska kuchenki
Noga: Wiosło, bomka, deska, zdrowa noga jako szyna
Palce: Bandaż do sąsiedniego palca
Żebra: Nie bandażuj! Połóż poszkodowanego w pozycji półsiedzącej

Tonięcie - Ratowanie

Każda sekunda ma znaczenie

⚠️ BEZPIECZEŃSTWO RATOWNIKA!

Tonący w panice może pociągnąć ratownika na dno!
Kolejność ratowania: ROZCIĄGAJ, RZUĆ, WIOSŁUJ, IDŹ, PŁYŃ
Zawsze próbuj ratować Z JACHTU. Wchodź do wody tylko jako ostateczność!

🌊
Procedura ratowania tonącego
1️⃣
KRZYCZ! "Człowiek za burtą!" - wszyscy muszą wiedzieć
2️⃣
RZUĆ koło ratunkowe z liną - oznacz miejsce w wodzie
3️⃣
WYZNACZ obserwatora - niech nie spuszcza wzroku z tonącego!
4️⃣
MANEWRUJ jachtem do tonącego (manewr MOB)
5️⃣
WYCIĄGAJ przez rufę/burtę - użyj pętli, drabinki, windy
6️⃣
NATYCHMIAST sprawdź oddech - rozpocznij RKO jeśli potrzeba

Po wyciągnięciu z wody

Pozycja boczna ustalona (dla przytomnych)

👤
1. Klęknij obok
Poszkodowany na plecach
✋
2. Ręka do góry
Najbliższa ręka pod kątem 90°
🦵
3. Noga zgięta
Dalsza noga zgiętą w kolanie
🔄
4. Obróć
Pociągnij za kolano i ramię
👃
5. Odchyl głowę
Usta skierowane w dół

✅ JEŚLI ODDYCHA

  • Pozycja boczna ustalona
  • Zdejmij mokre ubranie
  • Okryj kocami (hipotermia!)
  • Monitoruj oddech co minutę
  • Podaj ciepły napój (jeśli przytomny)

❌ JEŚLI NIE ODDYCHA

  • NATYCHMIAST rozpocznij RKO!
  • 30 uciśnięć : 2 oddechy
  • NIE próbuj "wypompować wody"
  • Kontynuuj do przybycia pomocy
  • Wzywaj MAYDAY przez radio

🫁 Woda w płucach - "Suche" vs "Mokre" tonięcie

Suche tonięcie (10-15%): Skurcz krtani - woda NIE dostaje się do płuc. Mniej groźne.
Mokre tonięcie (85-90%): Woda w płucach. Ryzyko wtórnego tonięcia nawet 24h później!

KAŻDY wyciągnięty z wody MUSI być zbadany przez lekarza - nawet jeśli czuje się dobrze!

Apteczka Jachtowa

Minimalne wyposażenie dla bezpiecznego rejsu

📋 Wymagania prawne

Apteczka I stopnia - dla jachtów do 12 mil od brzegu
Apteczka II stopnia - rejsy powyżej 12 mil, rejsy zagraniczne
Sprawdzaj datę ważności co 6 miesięcy!

🩹 Materiały opatrunkowe
✓
Bandaże elastyczne (różne rozmiary)
✓
Opatrunki sterylne (10x10, 10x15)
✓
Plastry różnych rozmiarów
✓
Gaza w rolkach
✓
Bandaż trójkątny (temblak)
✓
Taśma medyczna (przylepiec)
✓
Chusteczki jałowe (NaCl 0,9%)
💊 Leki podstawowe
✓
Lek przeciwbólowy (Paracetamol, Ibuprofen)
✓
Lek na chorobę morską (Aviomarin)
✓
Lek przeciwalergiczny (Fenistil)
✓
Krople do oczu
✓
Maść na oparzenia (Panthenol)
✓
Maść antybiotykowa na rany
✓
Węgiel aktywowany (zatrucia)
🔧 Sprzęt i narzędzia
✓
Nożyczki medyczne
✓
Pinceta (kleszczyki)
✓
Termometr (najlepiej elektroniczny)
✓
Rękawiczki jednorazowe (min 3 pary)
✓
Koc termiczny (folia ratunkowa)
✓
Agrafki bezpieczne
✓
Latarka (z bateriami zapasowymi)
🚑 Specjalistyczne
✓
Opaska uciskowa (tourniquet)
✓
Opatrunek izraelski (uciskowy)
✓
Chusta trójkątna duża
✓
Szyna elastyczna SAM splint
✓
Przyłbica do oddechów (CPR mask)
✓
Instrukcja pierwszej pomocy
✓
Lista telefonów alarmowych
⚓ Specyfika morska
✓
Maść na otarcia od lin
✓
Krem z wysokim filtrem SPF50+
✓
Kremy do ust (ochrona UV)
✓
Tabletki na odwodnienie (elektrolity)
✓
Plastry wodoodporne
✓
Ocet (na ożóg meduz)
✓
Karta medyczna załogi
📱 Numery alarmowe
112
Numer alarmowy (GSM)
601 100 100
SAR - Ratownictwo Morskie
VHF 16
MAYDAY / PAN-PAN
VHF 70
DSC - Digital Selective Calling

⚠️ Ważne wskazówki

• Apteczkę przechowuj w SUCHYM, łatwo dostępnym miejscu
• Oznacz wyraźnie - wszyscy muszą wiedzieć gdzie jest
• Sprawdzaj daty ważności leków co pół roku
• Uzupełniaj zużyte materiały po każdym rejsie
• Dodaj osobiste leki członków załogi (alergie, choroby przewlekłe)
• W rejsach dalekich: antybiotyki (przepis od lekarza), leki na żołądek
• Zabierz instrukcję apteczki w języku angielskim (porty zagraniczne)

Teleporady Medyczne

W razie wątpliwości - ZAWSZE skonsultuj się z lekarzem!

📞
Telemedycyna dla żeglarzy

CIRM - International Radio Medical Centre
Włoska stacja radiowa udzielająca BEZPŁATNYCH porad medycznych dla statków na morzu
Dostępna 24/7 w 5 językach (włoski, angielski, francuski, hiszpański, portugalski)

📻
VHF: Kanał 16 → "CIRM, CIRM, this is yacht [nazwa], medical advice request"
📧
Email: cirm@cirm.it (jeśli masz internet satelitarny)
☎️
Tel satelitarny: +39 06 5923331
Co przygotować przed połączeniem:
• Pozycja GPS jachtu
• Dokładny opis objawów
• Wiek i płeć chorego
• Temperatura ciała, tętno, ciśnienie (jeśli możliwe)
• Lista dostępnych leków w apteczce